روستاي قلات
     
 

 

 

سه‌شنبه ۱٥ بهمن ،۱۳۸٧

 
  لینک دائم


 

همه پر ورده خاک قلاتیم(سروده زیبا از استاد داریوش جلالی

 
سه‌شنبه ۱٥ بهمن ،۱۳۸٧

بیا راه  وطن   پیش  گیریم      سراغ زاد گاه خویش گیریم

به صحرا و به دشتش رو گذاریم      دل خود را به دست او سپاریم . 

بیا  که در وطن فصل بهار  است     گل ششپر فراوان در بنار است

بیا  که چشمه های اب جوشید     قلات ما قبای سبز پوشید.

بیا  که  برفهای کوه  شده   اب    در ودشت وبیابان گشت شاداب

به باغ اسپس کنون شنگک درامد    کنار  کاشنی  کنگر  برامد

پودونک در  کنار   جوی  رویید     به هر جایی گلی خوش بوی رویید

پرستو  زیر  برگین  خاگ  بنهاد       کموتر نیل خود را کرد اباد

بیا  کاین روزها روز  قلات  است        بسی خاگ کموتر در قنات است

به اوج اسمان صوت کرشک است     به روی خاک بوی بید ومشک است

گل زرد و سفید امد به "ای تل"      به "کهزارک" نوا سر داد بلبل

بیا"زردک"ببین روی "سرنجل"      که صوت دلنشینش می برد دل

صدای چهچهه" ترنو سک" بشنو       که گوید روزگار کهنه شد نو

بیا که نیست هنگام نشستن       به روی خود در فردوس بستن

بیا تا روی سوی میهن اریم        بیا تا جان رفته بر تن اریم

به دیدارش رویم اندر بهاران       به تابستان وپاییز وزمستان

به هر فصلی از او کامی بجوییم       به ابش گرد غم از دل بشوییم

به کوهش "اوشم" کوهی بچینیم        به "اشکفتش" کنار هم نشینیم 

شبی در کلبه "سونک" بمانیم        میان دوستان شعری بخوانیم

به" اشکفت گلی " گرد هم اییم        به صحبت عقده دل را گشاییم

به گرد چاله ای پر اتش ودود        بگوییم انچه در دریای دل بود

به شهر و زرق و برق ان بتازیم        به "نون تیری"و"اوشم" بسازیم

بیا تا میهن خود دوست داریم        نهال مهر او در دل بکاریم

ز یاد او دمی غافل نمانیم       سرود دوستی بهرش بخوانیم

بیا در خاک پاکش جمع گردیم       چو پروانه به دور شمع گردیم

که ما در هر کجای کایناتیم          همه  پرورده   خاک  قلاتیم

(  اوشم=اویشن  )(خاگ=تخم پرنده)(شنگک=یک نوع سبزی)(کموتر= کبوتر)

(نیل=لانه)(سرنجل=سنجد) (سونک=نام راهی در کوه قلات)

(ای تل.اشکفت.بنار.کهزارک.=نام تفریگاه های قلات)(نون تیری=نانتیری)      

 
  لینک دائم


 

 

 
پنجشنبه ٢٦ بهمن ،۱۳۸٥

This album is powered by BubbleShare - Add to my blog

                                                         
 

 واژه نامه‌ی قلات به کوشش رضا منصوری


معنی و توضیح / وضعیت دستوری/  فونتيک /  واژه  
ِ اسا esâ اِش. اكنون، الآن
پاویدن pâvidan فع. برخاستن- بلند شدن
آهان گري- âhân gari اِ. آهن گري
آرمه ârme اِ. هوس (زن باردار)
آزار  âzâr اِمع. - مرض، بيمار
آزِه رِه نگ  azereng اِ. - آروغ
آسمون جُل âsemun jol ص‌ليا. - لات، آسمان جل
آسه ر âser اِآ. - آستر
سه کلی  so koli اِ. مشت آّهسته به پهلو
آسون âsun ص. آسان
آسیوده- آسایشت âsöde ص. آسوده- آسایش
آسيو âsiv ص‌نسبي. آسيب، گزند
آسيو كِردن âsio اِآ. آسياب كردن
آشوو âšuw اِ. آشوب، فتنه
آگا âgâ ص. متوجه-آگاه
سق (سغ) saq اِ. بخش بالایی دهان،‌سغ درست است و سقف نادرست 
آمه âme اِ. عمه
آمو âmu اِ. عمو
اَمخته âmox te ص. آموخته، عادت كرده
آهان- âhân اِ. آهن
آواد âvâd ص. آباد
آوادي âvâdi اِ. آبادی، روستا
آواره- âvâre ص. سرگردان
آوري-  âvrü اِمع. آبرو، شرف 
آرمون (آرمونه تو دلم بی) ârmun اِ. آرمان - آرزو)آرزو در دلم بود)
آسیده âsÿde ص. آسوده
آسایشت âsâyešt اِ. آسایش
آیه وایه âye vâye ص. آواره
آزرنگ âzereng اِ. آروغ
آیند و روند âyand o ravand قیـ. گاه گاهی، هر از گاهی
آردِسَن)آردن) ârdan اِ. اردستن- آسیاب کردن
آزار âzâr ص. بیماری- زیان
آسیو بون âsiabân اِفا. آسیابان
آسمون جل âsmun jol ص. بی چیز، تهی دست
درواچه‌ک darvâçak اِآ. دریچه
دو بستن dow bassan فع. گرو بستن- شرط بستن
سازشت- sâzešt قیـ. مدارا، سازش
اَفزار afzar اِ. ابزار، اسباب
اِسا esa قیـ. اکنون
اَخیه axieh اِآ. میخ آخور
اَرغه arghe ص. زرنگ
اخيه  Axieh اِ. ميخ آخور، آخيه 
اَرده سه ن  Ardesan فع. - آسياب كردن
اَرغِه  Arghe ص‌نسبي. زرنگ
آريس ârüs اِ. - عروس
اَس سُم  Assom اِآ. - كفگير
اَس سه  Asse اِ. - هسته، استخوان
اسپردَن  Espordan فع. - سپردن
اُسپُلاِسپه ردن- سپردن  Ospol اِ. - طحال 
اِسپه سَه ن  aspe san فع. - افسار گسستن 
اسپيد  Espid ص. - سفيد
اسپيدو-اسپيو Espido -Espio اِ. - سفيداب 
الشتی agešti اِمص. عوضی
گتره گو gotore gu ص‌فا. درشت گو
انگوشته! angušte ضم. متوجه هستی
کی ننده، کی ننده پس چاله künande ye pase çâle ص‌فا. شاخه زیادی ساقه درخت و یا مزاحم خانه
اِسِه يَه ن eseian فع. گرفتن، ستاندن
اشتو كردن oštow فع. شتاب كردن
اشكاف eškaf اِ. شكاف
اشكال eškâl اِ. صيد- شکار
اِشكُن دَن- اِشَكَه سَه ن Eškas san فع. - شكستن
اشمُردَن ešmordan فع. شمردن
اِشَه سَه ن eša san فع. نشستن
اشکافتن eškaftan فع. شکافتن
اشکه سِن eška san فع. شکسته شدن
اُفتاده oftâde ص. فروتن
اَفتو aftow اِخ. آفتاب
اَفتو وه aftow he اِ. آفتابه
آفتويي aftow iy کن. پديدار، ظاهر
اوزار owzâr اِ. اَفزار، اسباب
اِفليج eflij ص‌نسبي. فلج
کدوم وابی kadom va bi فع. به من خورد
فیل fail اِ. فریب
فیلو failu ص‌فا. فریب کار
اوشه owše اِ. حیات خانه
الشت کردن alešt kerdan فع. معاوضه کردن
اَلِه كووزِك ale kow zak ص. آويزان، معلق
اُلولَك olo lak اِآ. لولو سر خرمن
اُمرو om ru اِ. امروز
اَندي andö اِ. اندود
انگاره angâ re اِ. اندازه
اَنگوشته angu šte قیـ. متوجه اي
انگوشته خو کو angu šte xo ko فع. آگاه باش- متوجه خودت باش
اَه سُم- asom اِآ. كفگير
آووَكي-  owa ak ص. آبكي
او پز  Ow paz ص. آب پز
اوزوندن ow zun dan فع. آویزان کردن
اوسَن-  ow san ص. آبستن
اون گه-  un gah قیـ. آنگاه- سپس
اوور owr اِ. ابر
اووسار-  ow sâr اِآ. افسار
آووَكي- owa ki ص. آبكي، مايع
اووِه بيدن-  owe bidan فع. آب شدن
ايله شته ن-  ay leštan فع. گذاشتن- اجازه دادن 
اسا esâ قیـ. اکنون - حالا
اولدوروم بولدوروم ordolom bordolom اِ. درهم گویی ناآشنا(زبان)برگرفته شده از ترکی
اُسِه غون ose qun اِ. استخوان
اسپ asp اِ. اسب
اُشتُلُم کردن oštolom فع. چیزی را به زور گرفتن 
اوو شُم owšom اِ. آویشن
گُرَنگ gorang ص. صدای توپ و یا انفجار
انگیر angür اِ. انگور
اندی andü اِ. اندود
انده (انده‌ی بر) ande ص. اندازه(اندازه تن)
اَنَک کردن anak kerdan فع. مسخره کردن
گِمبِل gembel ص. کوتاه
اَوزار owzâr اِمف. ابزار، اسباب وسیله،
بوکژ boukehz  بوی موی سوخته یا بوی چربی سوخته
واپوتن vâpowtan فع. گردآوری (از زمین)
نهادن nehâdan فع. گذاردن- کردن 
واشوندَن  vâšondan فع. نشاندن(گیاه،‌درخت) برپا کردن
بهره (بهر) ‌Bahre اِ. سهم،‌قسمت
باده ره- Bade rah  ص. هواي بادي
بار بنه bâr bone اِ. بار
بُنه(بنه گرفتن)-(بُنی گل، بنی درخت) bone ضم. بهانه، واحد شمارش گیاه
بار كِه ردَن-  bâr kerdan فع. كوچ كردن، بار کردن بار
باز خواس- bâz xâs اِفع. بازخواست،محاکمه، پرس و جو
وای ساین(وای سادن) Vây Sâdan )Vây Sâyan) فع. یستادن- منتظر ماندن
بیساری Bisâri ضم. دیگری
بَر bar اِ. تن- ثمر
بهر, بهره (بهر کردن) bahre kerdan فع. پاره، سهم، قسمت (قسمت کردن)
به ته‌فووتَن be tafow tan قیـ. با تفاوت به آنکه
باس  bâs قیـ. بايست
بال باله ك كردن bâl bâl kerdan فع. بال بال
بالا داري کردن bâlâ dâri kerdan فع. هواداری کردن، طرفداری کردن
بالا bâlâ  ص‌نسبي. قَد
بالَك bâlak اِمک. طاقچه، رَف
بالنده bâlande اِ. پرنده 
بالو كوتاه bâlo kutah ص. قد كوتا
باليون bâliun اِ. هواپيما
باهاس بَه نو bâhâs bahnu اِ. مسؤل، صاحب، پاسخگو
باهاس چه کِردَنی- چه باهاسُم کِردنی bâhâs çe kerdani صت. چاره سازی- چه چاره‌ای بکنم
باو-  bâv ص. باب، مد
بِچه- baçe اِش. فرزند
بچه گونه  baçegune ص‌نسبي. بچه گانه- پسرانه
بُر گرفتن bor gereftan فع. گُرگرفتن، شعله ور شدن
بَركِرده ن- bar kerdan فع. پوشيدن- به یاد سپردن
بُرم-  borm اِ. ابرو
بَرم- barm اِ. بركه
بِسه ن- besan فع. انداختن
بگو مگو- begu magu حامص. جر و بحث، جدل، گفتگوی داغ
بلادِ بیدَن- balâde bidan فع. دانستن، دریافتن
بَلگه  Balgeh اِآ. برگه
بُن چاخ Bonçâq اِآ. قباله، سند
بُنِه  boneh اِ. بهانه، نهال
بَه چ Baç اِ. نوزاد زنبور عسل
به چه دونك(به چه دون) Beçe dunak اِآ. زهدان
به چه Baçeh اِ. فرزند، پسر
بَد گمون Bad gemun ص. بد گمان، مظنون
به درد خار Be darde xâr ص. مفيد، مناسب
به درد مخار Be dard maxâr ص‌ليا. به درد نخور، نا کارآ، نا مناسب
بِه دِس Bedes اِ. وجب، یگان اندازه گیری با دست
بَه ر گِرفتن Bar gereftan فع. طرفداري كردن،سمت و سوی کسی را گرفتن
بَلگ Balg اِآ. برگ (برگ درخت ، برگ کاغذ)
به رابَه ر Barâbar ص. مساوي
بَه رد Bard اِ. سنگ
به رزه- اوو گير Bar zeh اِ. آبگير- استخر
به رف بَه لو- برف آب کوچه Barf bah lu اِ. برف آب کوچه
بُه رگو (ش) Borgu ص. بند آمدن باران
بُه رم Borm اِ. ابرو
به س Bas ص. كافي، بسنده بودن
به سه Baseh ص. كافي ست
بَ س سِه  Bas seh ص. بسته، مسدود
به شت Bešt اِ. باران
بَه لادچين Balâd çin اِ. بلد چي، راه نما
بَه لِشت Balešt اِآ. بالش
بَه لِه Bah leh کن. بلكه، شايد
بَه هام Bahâm اِ. بادام
بو په ليز (په ريز) Bu peliz ص. بوي پشم سوخته
بو كِژ Bu kej ص. بوي مو سوخته، بوی چربی سوخته
بو گه ردونه Bu garduneh اِآ. بام گردان- بام غلتان
بور Bur ص. زرد مايل به نارنجي كم رنگ
بورَكي Buraki ص. گرسنگي نزديك به مرگ
بون Bun اِ. بام
بونگ Bong اِ. - بانگ، صدا، اذان
بي پا Bi pâ ص. بي پايه، بي اساس
بي گمون Bi gemun قیـ. بي گمان
بيزار Bizâr قیـ. متنفر
بَر (کردن Bar kerdan فع. حفظ کردن، پوشیدن (پوشاک
پوزار pouzar اِ. پاپوش، کفش
په‌رزین parzin اِ. حصار از شاخه‌های‌ درخت
په‌رداخ(به‌رداخ) pardâx اِ. جام (شراب)
په‌ل وردگار palvardegâr اِخ. پروردگار
په ره(تاق په‌ره- تک و جدا) pa rah ص‌فا. جدا (از گله)
پِشک دایَن pešk dâyan فع. پراکنده کردن، پراکندن
په لشت pelašt ص. ناپاکیزه
پَره وابیدن parah vâbidan فع. جدا شدن و پراکنده شدن(از گله)
پرخاشت parxâšt قیـ. پرخاش
پریشه (- ماه) periše ص‌نسبي. بخش - قسمت
پاته خت pâtaxt اِمک. پايتخت
پاداري pâdâri قیـ. پايداري- ايستادگي
پاپوش pâpuš  قیـ. پاپوش،پرونده ناروا، دسیسه
پاكار pâkâr ص‌شغ. كارگزار
پاكو pâku قیـ. پايكوب
پالاشت pâlâšt  اِآ. آبكش (...برنج)، ریس کِش
پامال  pâmâl قیـ. - پايمال،پامال كِردَن- لگد كردن، پايمال كردن 
پانِه pâne قیـ. پارسال
پیرانه(پیرارنه)- pirâne قیـ. پیرار سال
پیش پیرارنه piš pirârne قیـ. سه سال پیش
پرینه perine قیـ. پریروز
پیش پرینه pišperine قیـ. پیش پریروز
پاويده‌ن pâvidan فع. برخاستن
پايه ز pâiz اِخ. پاييز
په‌لَشت  ص. کثیف، آلوده
پِچ پِه چَه ك peç peçak قیـ. سخن آهسته, نجوا، زمزمه
پَر چَه ل parçal ص. آلوده کار
پَرخاشت parxâšt قیـ. پرخاش
پُرسه porse اِمع. به همدردی شرکت در مراسم درگذشت 
پس بِه سَن pas bessan فع. عقب انداختن
پشکِه وَه سَه‌ن (پشکه شه وسه ر مو) peškeš vasse rü mu  فع. پیله کردن( به من)
پشك دايَن pešk dâyan فع. پخش كردن
پشکُندن peškondan فع. پخش کردن 
پُف - باد pof قیـ. ورم
پُك pok فع. پتك، دم زدن به قلیان و یا سیگار
پِل لِه، سه‌رگه pel leh اِآ. مقام، پله، پله‌کان
پَه تي (نون پتی، دس پتی، پای پتی)  pati ص. بدون هيچ، خالی(نان خالی، دست خالی، پای برهنه)
په رچِه ل- په له شت، نه‌پاک parçal/ palešt/ napâk  ص. ناپاک، آلوده کار
پِه ره سَه ن pere san  فع. پریدن
پُه س pos اِ. پسر
پچیزک(پی چزک) pičezak اِ. پی سرخ کرده چربی گرفته شده
په س په سه ك pas pasak قیـ. پس پس
پَه سون، گُلون pesson, golun اِ. پستان
په شاردن pešârdan فع. فشردن
په شوني  pišâni اِ. پيشاني
په شوني نوشت pešuni nevešt ص‌نسبي. سرنوشت
پَه ك و پوز pak o puz اِ. دهان،لب و لوچه
پَه نَه  pa nah قیـ. پناه، ماوا
پِی pay قیـ. جای پا، عصب
پوتَه ن powtan فع. پختن
پوز puz اِ. دماغه، دهان حيوان
پووره pureh اِ. رنده شده چیزی(سیب)
پوو رَه powrah اِ. گذار، راه و آمد وشد
پوس كَنده pus kande قیـ. روشن، شفاف، صریح
پوف كرده pof kerde اِ. باد كرده، ورم كرده
پیک  pÿk ص. پوک، بی مغز 
پیرمه ک pÿrmak ص. قارچ زده، فاسد شده
پي سه ر pay sar قیـ. پشت سر، بعد، پس از
پي لتا pÿltâ اِآ. فتيله
پي لِه payle اِآ. پياله، جام
پيرانه  pirâne اِ. پيرارسال
پيش پيرانه pišpirâneh اِ. پيش پيرارسال
پيو سِه سَن püsesan  فع. پوسيدن 
پُدیونَک podünak اِ. پونه
تاق پَره tâq parah ص. پراکنده
تورو toru ص‌ليا. ترسو- بسیار منفی ست
تَ مَه شُیر  tamašÿr  ص. بیمارگونه 
جِنگ(افتو جنگ، رفیق جنگ، جنگ توسون) (jeng aftow jeng, jenge towsun, rafiqe jeng ) ص. درست و میان
جرمنجر jar manjar اِ. ستیزه و بگو مگو
جر دایَن jer dăyan فع. دراندن، پاره کردن
جِروندَن jerondan فع. پاره کردن
جِزوندن، جز دایَن jezondan فع. سرخ کردن با آتش(چربی)
جزجزَک (جز جگر) jez jezak اِفع. سوختن چربی روی آتش( سوختن جگر- نفرین) 
جلَب  jalab ص. نابکار، بدکردار
جُلُمبُر jolombor ص. آدم نابکار، کلاه بردار
ِجلف jelf ص. سبک (سبک کردار)
جم خاردن(جنب) jom)jonb) اِفع. تکان خوردن، جنبش
جمبندن(حنبندن) jonbondan)jombondan) فع. تکان دادن، به لرزه درآوردن
جَنبه janbe ص. شایستگی، گنجایش
جنیوه janivah اِفع. جریمه
جوغَن juqan اِآ. هاون
جا(جاگه) jâ اِمک. بستر،رختخواب، (جایگاه)
جابه‌سَن jâ be san فع. جای انداختن (دررفتگی استخوان)، پهن کردن بستر خواب
جار زَيَه‌ن  jâr za yan فع. خواندن نام کسی(صدا زدن)
جارچي jâçi اِفا. صدا زن(کسی که پیشترها بالای بام می‌رفت و مردم را برای کاری یا چیزی با خبر می کرد)
جُر بُه زه jorboze ص‌ليا. عُرضه، شهامت
جَه ر  jar اِ. جنگ، دعوا،‌ستیز،‌سخت و پلاستیک مانند
جَه رگه jar gah اِ. جرگه، نشست، جلسه
جِه كِه سَه ن je ke san فع. فراركردن، پریدن
جَه لَب jalab ص. نا بكار
جومه jume اِآ. پيراهن، پیراهن
جوو ju اِ. جوي، نهر کوچک آب
جومولو jumolu ص. همزاد دوتایی
جووا ب گو juâb gu اِمف. پاسخ‌گو
جيق- jiq اِص. جيغ، داد
جيور واجور-  jÿr vâjÿr ص. گوناگون، جوراواجوار
جُمبه‌سَن(جن‌به سن) jombe san, jonbe san فع. جنبش داشتن، تکان خوردن
جه‌ر مه‌نجر jar man jar اِ. درگیری، ستیز
جه‌غِه‌له jeqle ص. جوانک
جیو کوش کِه‌ک jü koś kak اِ. جوی کوچک، نام جوی کوچکی که در بخش کهنه قلات از رودخانه‌ای که از آبشار سرازیر بود جاری می‌شود و محله زیر را تا کشتزارهای زیر و پیرامون تل برزگری را پوشش می دهد. 
چارمه ناسِه‌ر çâr meh nâser قیـ. چهارسو، پیرامون
 
    
 
  
 

 
  لینک دائم


 

نام جایگاه ها - به کوشش بهزاد صداقت قلاتی

 
چهارشنبه ۱۳ دی ،۱۳۸٥

1. نام گذاری براساس آب

او حسین درویشی- ow Hosien darviśi
او کلانـــــــژو ow kelǎnju
او سورک Ow surak
اوخدرک Ow xederak
اوقاسمی Ow qǎsemi
اوبالکک Ow bǎlakak
اوبادک Owbadǎk
اوآربیزک Ow ǎrbizak
اوماشالاهی Ow mǎśǎlǎ
اوشه هک Ow śahak

2. نام گذاری براساس چشمه

چشمه شیری- Çesmıśirı
چشمه قلپک-Çesmı qolpak
چشمه مش جمالی Çesmı majamâli
چشمه سرانجیرÇesmı saranjır
چشمه سورو- Çesmı surw
چشمه قاضی- Çesmı qâzı
چشمه باقر- Çesmı bâqer
چشمه ریخی- Çesmı rıxı
چشمه ته لو- Çesmı talw

3. نام گذاری براساس گورووک -Gorük (به گویش قلاتی بین دو تپه یا کوه که دارای درخت باشد می گویند)

گورووگ خونه خدایی-
گورووگ مرادعلی-
گورووگ شیر-
گورووگ پین شتر(پنج شتر)-
گورووگ سوتو(سوخته)-
گورووگ خداخواسی-
گورووگ چه ویلی-
4. نام گذاری براساس پا (در قلات به جنب و نزدیک یک محل پا می گویند)
5.
پای پوه لوو (پهلوی پل )-
پای آسیو میونه ای-
پای مهچتو (مسجد)-
پای گاراژو-
پای کُه-
پای گرددول قطار-
پای گرودول حاج شهرو-
پای تخت (آبشار بزرگ قلات)-
پای سنگ یه من-
پای کلی سیاه-
پای چنار حاجی مَد-
پای گردو خل لاو xal lâw (خل لا=کج)

6. نام گذاری بر پایه دم :به ابتدای ورودی یا خروجی مکان ها دم می گویند دم دو رو (دو رودخانه) -
دم مدرسه-
دم بیسو-
دم دره ی سر چه (چاه)-
دم بید-

7. نام گذاری براساس سر(بالا) و کله(بلندی)
کله ی کتل-
سر سووت-
سر تنگکی-
سر گود-

8. نام گذاری براساس تل (تپه)tol

تل مهدیاری-
تل برزه گری-
تل چمن -
تل مه رضایی-
تل او سورک-
تل گه چه لو(گچ ها) (درقلات برای جمع بستن از لو استفاده میشود)
تل چه قی سیه-
تل مصلحتی-
تل آسیو-
تل سوزو(سبز)-

9. نام گذاری براساس برج(بارویا قلعه)

برج گچو-
برج چشمه شیری -
برج چشمه باقر-
برج حاج قربو-
برج محله ی بال-
برج محله ی زیر-
قلعه قدرت سلون-
قلعه بن بید-
قلعه ابو زید-

10. نام گذاری براساس تنگ
تنگ مه سوری-
تنگ گلک-
تنگ گورووگ پین شتر-

11. نام گذاری براساس دووم- düm- و گــــــــر(gar ): به دنباله کوه یا تپه سنگی گــــــــر می گویند
گر گوم (گویم)-
گرا غونی (افغانی)-
دووم گر باندو-
دووم کوشکک-
دووم باهامک (بادامک)-

12. نام گذاری براساس باغ –

باغ اسپس (اسپس نوعی یونجه وحشی و خود رو است)
باغ لای گزک-
باغ سرچه-
باغ عبدالمسیح-
حسین زنگی-
تو چمن-
که زارک- (کاه زار کوچک)
خیرآواد-

13. نام گذاری براساس دره

دره گپ (گپ = بزرگ)-
دره مهر امین-
دره گردووک-
دره ملا بابری-
دره لای گزک-
دره مورک(mourak )-
دره چنار-
دره گادونک-
دره دزدون-
زندون دره-
دره شوراوو (آبراه فصلی را شوراو یا له می گویند

14. نام گذاری براساس کوهله (رودخانه)
کوهله ی دایی مش فرهاد-
کوهله ی رو بندره-
کوهله ی سر تنگکی-

15. نام گذاری براساس گود

گود سمرقندی-
گود بن-
گود چرخ او-

16. نام گذاری براساس محله

محله بال (بالا)-
محله زیر-
محله تورو(توی رودخانه)-
محله گود-

17. نام گذاری براساس پس ( پشت یک مکان)

پس تُل چمن-
پس او گه رک-
پس کوه-
پس قله(pas ghalleh )-
پس تووه (تاوه): به تخته سنگ شیب دار و یکپارچه تووه میگویند
پس تلک(Tolak )-
پس خونه دای جهان-

18. نام گذاری براساس گردنه (گردن)

گردن وولک-
گردن نقاره خونه-
گردن شاه چراغی-
گردن بن بید-

19. نام گذاری جوی ها(jü)

جو کوشکک (کوشکولک)-
جو گل زردی-
جو که زورک-
جو بالی-
جو خیرآباد-
جو پای تخت-

20. نام گذاری برزه (برکه،‌استخر یا آب انبار روباز)

برزه مش فرهاد-
برزه مهرعلی روغنیو-
برزه الله گم بلو-
برزه آوول آخوند (ابل دوخری)-
برزه بن بید-
برزه ملا ابرایم
برزی کل آغارضایی
برزی

21. نام گذاری اوشه (حیات منزل ): مشهورترین اوشه های قلات

اوشه‌ی کله مهدی-
اوشه‌ی کروش-
اوشه‌ی سید عباسی-
اوشه‌ی فتح الله خانی-
اوشه‌ی ملا عطایی-

اوشه‌ی ملا ابرايم (ملا ابراهيم قلاتی)

22. دیگر جایگاه ها -

خواجه بروو(خواجه برهان)-
پاچه ی جعفری-
کل اختری-
تبگه یا توگه (آبشار کوچک قلات) درضمن ایمیل بنده هم- tabgah@yahoo.com
نوسور میشو(آب سر=نوسور)-
رگ کاتمباسی = (رگه‌ی کاکا تهماسبی)-
سولای شو پرک (سوراخ شاه پرک )-
گوره‌ی سیه (غوره سیاه)-
سوونک -
مور قلات(ماهور قلات)-
سولای پلنگ-
هوسون(ستون)دووم داز-
زرد مرخی-
کلاری(کلاغ رین)-
اشکفت گلی
دغله کر (daghla kor )-
نخودزار-
قاش مزار-
گل کرووشک-
کنج انجیرسو-
بون برهنه-
کلات او توک-
کوه ترل- (کوه تُر= صخره های از کوه فروریخته شده)
خراوه وو-
نسه شونه-
نمد سوته (نمد سوخته)-
بونار-
آقام پینو-


25 Nov 2006

 
  لینک دائم


 

یادها- سروده‌‌ی زنده یاد جمشید جلالی (۱)

 
چهارشنبه ٢٤ آبان ،۱۳۸٥

 

بازخورشید دلم تابنده شد
خاطرات چشمه شیرین زنده شد
خاطراتِ بَرد بَردِ آن دیار
از ته بُن بید تا اوج بُنار
ریزش آن آبِ چون آبِ حیات
رویِش سرسبز انبوه نبات
جلوه‌ی گل‌های شِش‌ پر در بُنار
نغمه‌های کبک اندر کوهسار
شب نشینی‌های خوش با دوستان
در کنار تاک‌ها در بوستان
شعله‌‌های هیزم اندر چار سنگ
روی ِ گردو، ناله‌های کوکوانگ
نغمه‌ی گنجشگ زردک در پِگاه
زوزه‌های سگتِره در شامگاه
نعره‌ی توفان و شب‌های سیاه
ناله‌های باد برشاخ و گیاه
یاد باد آن یادهای باشکوه
یادباد آن دشت و آن صحرا و کوه
صبحدم در راه پر پیچ گچو
توبره‌اش در پشت دارد عام رجو
می‌دُرُنگد می‌رود لنگان و لنگ
همچو مغلوبی که برگشته زجنگ
در نوایش سازها و سوزهاست
سوزها از قصه‌های روزهاست
روزهایی‌که از عمرش گذشت
در همین راه و همین صحرا ودشت

 
  لینک دائم


 

تصویری از قلات

 
چهارشنبه ٢٤ آبان ،۱۳۸٥

 
  لینک دائم


 

صدای باغبون - داریوش جلالی

 
جمعه ۱٢ آبان ،۱۳۸٥

صدای باغبون                        

دیَم یادُم اَ چشمه‌ی شیری اومه
صدای ِ باغبون ِ پیری اومـــــــــــه

دیَم اومه صدای شُر شُر اُو
صدای خاطرات کهنه و نو

دیَم اومه صدای باغبونی
که هی گیره مِکِه سی یار جونی

مُگا: مو یار جونیم باَغَلُم بی
اُمیدُم باغَل پُر حاصِلُم بی

عرق ری‌تُم شُوو و روز کار کِردُم
تموم باغَلُـــــــــم پُر بار کِردم

کشیدُم درد و رنج ِ رُز بریده
که یَه روزی بُشُم انگیور چیده

دم صُوْ تا پسین هی کار کِردُم
پسین‌هم خار و بُنجه بار کِردُم

تا مَجه اُسغونُم تـــــــــــــــو درو پُهت
تو اَفـــتو گرم توسون پس مُلُم سُهت

ندونِسُم که کارُم بی ثمَــــــر بی
که هر چی فتنه بی کار بشر بی

تموم شیره ی ِ عمرُم مِه‌کهِ سِن
تموم حاصلُم خـــــاردِن و جه‌سِن

سُه چا رو پیش یَه دوتا جوونک
که تا پانه مِرَفتِن گِل سُورونَک

رُزَل باغ بُنار، تَش زین و رفتِن
اووَر تَر میزگه‌یی مردُم وارُفتِن

تا شیسُم، های مَد|َت کِردُم، یکیش جِس
یکی‌ش واسای بی و هی اَم مِخَــــندِس

سرِش بِس بِیه زیر اُنگار که کَر بی
بلانِسبَت تو کله‌َش مغز خــــر بی


چه سیم لِشتِن به غیر ِ کُه‌تُر و بَرد
چه سیم وایسا به غیر غصه و درد

تا چِش بیدُم نمی‌لِشتُم که موری
بُخاره حاصل کارمو زوری

تا پا بیدُم مه‌گشتُم صُوو تا شُو
مُخاردُم تو زمین و با غ رُز تُو

که تو باغم کس و ناکَس نیایِه
مو نُمدونم جوونی مو کجایه

نه گوشُم مُشنُو وهِ نه چش مِوینه
نه دوسی مونده که پَهلیوم اِشینه

همه‌ی عُمرُم تَلَف کردُم چه حاصِل
چه وایسا غیر خار و بُنجِه و گِل!
کجا ره لُوده‌ یل انگیور و انجیر
که کُم ایل و عیال مو مِکِه سیر

کجا ره باغ باغ بُن‌بید و بُنارُم!
بِهام و تیوت سیه و سیو و نارُم!

کجا ره، های و هوی باغبونَل!
گله‌ی حیوون و های بُنگ چُپونَل

کجا ره مالکوی گرم و جُل نَرم!
کجا ره چار سنگ و گِرده ‌ی گَرم!

کجا ره، های قیَه‌ی گامِرد و کو گاش!
کجا رَه باغ انگیوریش و کو جاش!

کجا ره چالهَ‌ش و کو قند و چایی‌ش
کلو پوسیش و مَلکی پاشنه گایی‌اش!

کجا ره مِردَل ِ باغ و زراعت
کجا ره بازواَل پُر استقامَت
کجا ره پِنجه‌‌ی یَل همتای ِ فرهاد
«فلک داد و فلک صد داد و بیداد»
اردیبهشت هفتاد و هفت
داریوش جلالی




 
  لینک دائم


 

چشم انداز بهار تصویری از قلات

 
چهارشنبه ۱٠ آبان ،۱۳۸٥

هوا ابریست
باران می بارد
آسمان در خواب آشفتهء خویش
تجربه را جلاء می دهد
و اینجا روی زمین
سیل باغ را به مرگ می کشد
بوی بهار
بوی زندگی
خاطره می شود
در کوچه ها
مرد سیاه سرخپوش
با دستی تهی
بر سرش می کوبد
مرغها از تخم افتاده اند
روی درخت مقابل پنجره
پرستویی لای شاخه های خشکیده
آویزان است
و کودکان با چوبهای دراز
بازی کهنه را تکرار می کنند
 
  لینک دائم


 

ضرب المثل‌های قلاتی

 
چهارشنبه ۱٠ آبان ،۱۳۸٥

ایه نَخاشته اَسیت خاگ دوروس کُنُم- درمورد کسی که ازخوراکی خوب خود داری می‌کند و یا پیشترها بیشتر برای میهمان نوازی بیشتر بود.

کم مه حه لی هه گولی سرخ هم بَتَره
آریوس تعریفو گوزو اه در اومه

مو چکارمه که خونه‌ی فلونی تریاک مومالن
پی زیادی مومالِنِشِه کیون
خونه خونه گرد، چاله چاله گرد
گردو یا موسوزه یا موگوزه
بگوهِه لِه لِنگ (Leng)بگی (Begi)چارچِه لِنگ
خیار خوب اَه گیر چوله می یه
بایه یه تلی بُرُمبه (borombeh) تا یَه گودی پُرهِ واوو( poreh vawu)
مکه ناخاشته بُشا مدینه
مو گلِش چیدم که تو مَهت گُنبَش بچینی
خر پیرو اوسار رنگی
سگ هولکی تیوله کور مِه زایه. مو سی تو، توسی کی!
کاکا بیشتر، بهره‌ی کمتر
معرفت خر یا گوزه یا لغت!. هرکه برق مگیرش مو چرا موشکی
اویی بخا، شاشی درکُو-(کنایه از بی خیال شدن
توس پس چاله‌ای مکنه-(لاف زدن) جای خاگشِه گم کرده (کسی که بی قراری میکند ونمی تواند یکجا بایستد)
خدا خرو اشناخت که شاخ اش نه دا هه‌نیم تومبون سرخ اه زیر سر نه نادیه که دای بوآت اه یادت بوشو!
بوآ یه باغی دا ئه بچش، بچه یه خوشه انگوری اه بوآش ندا!
زورشه خر نم رسه، پای کره خر اه دو مه که شه
اه سی خرون چه که کنی چه زعفرون
هم خدا مَهش، هم خرما
سی کَربگو، سی کور برخص
ننگ بزرگون وا مرگ بیچارگون آوازه نداره!
کیونی داینه دیگرون، چرا رنگ مو واوو مس زعفرون؟
کیونی که زه اَه روخونه، کی مِشی‌نه کنج خونه
خره لنگ ماطلیشه یه هوشیه!
موخاره مالم، مِه رینه حالم کور کور وام طه له وه، اوو گودال
مَه یه او چندتا بافه بِشتر بریده!
کُچه ور مِه ده)- koche ver medeh کنایه می زند)
فلونی پوزاش مُره -اخم کرده
خرمایی که تو خاردیه اسه شه کِر نی فه ی مویه- این که تو خواندی من راندم!
مو پنجه کیون کلا موکونُم که جارچی خدا یه!
تی چش نُم کنه بِه وینه - حسادت می کند (tee chesh nom koneh bevineh)
ضرب المثل
آش مَه جَه کی پُرش شِشِه(شپش)
شاه نومه آخرش خاشه
جیوجه آخر پاییز مِشمارن
اَه روز خو، شون دِت- (روزگارت را سیاه کرد)
گومی اه تو باغه - یک گویمی («بیگانه») در میان ماست.
پیش نماز که بگوزه پس نماز اه تو خوش مرینه
اَه کیونش مِگا امپام نیو که بو مِدی
بَرد اَه دم کیونش وامُوواِ آهاک- بی چیز
خورین و خوکومه- خود رین و خودکامه
خورین و خوکومه- خود رین و خودکامه
خری اَ دَر، گایی‌اَه توواِ-(کسی که هیچ چیزی نمی داند)- خری بیرون گاوی داخل
تا یه کاری بوکنه هوشترکیون خوش دیده -(کسی که یک کاری را خیلی کند و آهسته انجام می دهد)
هوشتربغل سیاه - کنایه به آدم سر سخت
اه دعای سگ سی یهبارون نِمه یه
اوووام طلبه- ( کنایه از نتوانستن انجام کاری)
کُم گسنه ایمونه اه توش نی - (شکم گرسنه ایمان ندارد)
دنگه دنگش سی دوکَس، چوشه توکیونه همه کس- (کنایه از عروسی که همه زحمت ها را دیگران می کشند تا دونفر به هم برسند)
برابر{یکی دیه موخاره نار، مو بکشم اوسار خرش}

شهر کورون رفتی، تو هم دس اونه رو چشه‌لِت – برابر با ( خواهی نشوی رسوا هم رنگ جماعت شو) یا (درشهر نی سواران باید سوار نی شد)
آدم گسنه، نون اه خوو مِه وینه
آدم گسنه برد هم موخاره
خلایق هرچی لایق
دولته ریو دولت، نکبته رو نکبت
آدم بونه گیر دیه بونه ی نویدش اه زنش موگا : چرا اسا که آرد می ویزی کیونت موجنبه؟
قاصدک اه تو ره گُه خا- سر زنش تند به خبر رسان و یا قاصد
اونی که اه ما نه ریده بی کلای کیون دریده بی
اه کلا گفتن منار تو کیونت، گفتگ: یه چی بگو که بگنجه
هر که موگا نون و پنیر تو بوشا یه گوشی بمیر
ایه خر نِمه یه پای بار، بار مه ورنه پیش خر
عوض همه چی اه گیر میه الا کاکا
گفتن : بدی تو گفتم: نه گفتن که: بد گو هه سی؟ گفتم: ها گا: نپه بوشا که بد کل عالمی(تمام مردم دنیا با تو بد هستند چونکه تو بدگو داری)
اه یه اوو قووه بیدش کربک اه دم کیونش دمبه در ‌مِِکِه (اگر درآب نیرو ومواد نیروزا ومقوی بود غورباغه دم کونش دمبه بود)
شکایت خدا مِه وَری اه پیش پیغمبر؟
تازی وقت اشکال شاشش می یه
اشتباه نکا بو کباب نیسَک که کد دوماغت وام وو، خر داغ موکنن
حرف بچه وا حرف پادشاه یکی یه
...یر کلفتو اه سی ده‌دی نخاشو- برابر هرچی سنگه برای پای لنگه
اسا که سال آخر بی گلی دیوا هم عاقله بی
یه خاگی اه دم شه –می‌خواهد یک شری ودردسری درست کند.
خر نخریده آخور مه ونده
صدتا کارد هم دوروس کنه یه کیش سی درمون موسه نی سِش
هردلی یه نگاری مه پسنده
تفکه یی سر بالی وِر مِدی
پالاشت اه اهسوم مگا چرا تو ۹ تا سیولا هِسِت (برابر :سیر به پیاز گفت:توچقدربو میدهی)
سنگ، سنگ اشکَن مَه‌شی
دم خلاحاجت وام طلبی
بُشهِ‌ جایی که بخونِت نه جای که برونِت
طلایی که پاکه چه منتش اه خاکه
تومبونش دوتا وابیده
پا توکوش مردم نکا
نه نون اه نو خونه قرض کا نه پیول اه نوکیسه
امیدوارم که کیسه سنار سه‌شای دم هیوچ خونه ی نفته
مرخه امیده روه
پی‌سرشاه کُوس زن شاه دوره چادر غصبه نه دوره اصل و نصبه
سنگ گپ نشونی نزیَنه
شیرمیش حق بّره شِه
کیون ته گل بی künte gele bi-(شکست خوردی)
روغِن ریته نذر اوموم زاده موکنی
چشش اه روغن مفت که مفته میل زایمون موکنه
اِسا که گِردِه یه پیول نَه وی، اسا که پیول هِسَک، گرده نی
کُم بگیریش مُشته، نگیریش دران دَشته
دسه‌ په‌نَه چرا ره مشو
فلانی نخود همه دیگی هِه سَک
دای دده حلوا
اوو دم دولک مردم هم نم خاره:کم چشمدات است
هه نیم گرده ی شهری اه تو کُمِت نرفته که بی اعتبار واوی یا (نان شهری توی هرشکمی که رفت بی اعتبار می شود .
نون گنمی کم پولادین مه شی-
که نی خوت نی که دون خا نی خوته – (کاه مال خودت نیست کاه دان که مال خودته)
در خونه تو قلف کا همسادت دز نه کا
خر همو خریه پالونش الِشته بیده
طناف مفت دیده، مش خوش خفه کنه
دَس کارموکنِه، چش مترسه

 
  لینک دائم


 

قلات حمیدرضا سمیعی نیا

 
چهارشنبه ۱٠ آبان ،۱۳۸٥

قلات روستایی که دیگر نیست

در سپیده دم 27 شوال 1239 ( 25 ژوئن- 1824م) لرزه ویرانگری در منطقه شیراز روی داد. . در خود شهر، همه خانه ها آسیب دید و برخی از آنها فرو ریخت. بخش خاوری باروی شهر و تقریباً همه برج های آن فرو افتاد و به . باقیمانده دژ شهر نیز آسیب رسید.: از میان ساختمان های همگانی، آنهایی که در طول دوران کریم خان زند ساخته شده بودند، مانندبازار و مسجد وکیل، آسیب اندکی دیدند. گنبد و دیوارهای امامزاده شاهچراغ، مدرسه خان، امامزاده شاه میر حمزه و امامزاده سعید احمد، و نیز بخشی از کاخ ( حکمران) و چندین مناره فرو ریخت. Cursor بجز در منطقه گویم در شمال باختر شیراز که در آن شماری روستا، از جمله کِلستان و قلات و گویم، ویران شد و چند صد تن کشته شدند و برخی از بازماندگان به شیراز نقل مکان کردند، گواهی در دست نیست که دامنه آسیب های زمین لرزه فراسوی شیراز گسترده بوده باشد. آسیب‌های منطقه گویم تا شول گسترش داشت . لرزه به شدت در بوشهر و امامزاده اسماعیل و همچنین تا یزد خواست، حدود ۱۹۰کیلومتری منطقه کلان لرزه ای، حس شد. زمین لرزه سبب بالا آمدن ماندگار سطح ایستابی در منطقه شیراز شد... به دنبال زمین لرزه به مدت شش ماه پسلرزه ها روی می دادند. لرزه 28 اوت سبب به بارآمدن آسیب های افزونتری نزدیکی شیراز شد. اما متاسفانه این روستا با تمام صلابتش میرود که به تلی از خاک تبدیل گردد,این روستا که تا گذشته ای نه چندان دور(اوائل دهه 1360)دارای دهها بنای مسکونی زیبا در طبقات متعدد و طارمی چوبی زیبا بود وپشت بام هر خانه برای همسای اش حیاطی به حساب می آمد و عمر هر واحد مسکونی از چند صد سال تجاوز می کرد به علت مهاجرات ساکنانش به بافت جدید(رو بن دره)رو به ویرانی نهاده است.
شرح قلات از دهان چند شیرازی : دیروز رفتم به یک روستا در نزدیکی شیراز به اسم قلات... جاي و البته شاید هم بخش باشه ! نمی دونم اما یک روستای قدیمی بود و یک روستای جدید..به قدیمیه رفتم ... مدل روستا مثل ماسوله خونه ها طبق طبق روی هم بود...مثل آپارتمان... و حیاط هر خانه پشت بام دیگری ..شاید هم برعکس!خانه ها دهلیز داشت و سقف خانه ها گنبد ضربدری و همه چیز از سنگ دیوار ها و سقف...جلوی پنجره ها هم گل بود ...روستا رو به ویرانی بود و فقط پیر‌ها در ان زندگی می کردند و جوانها همه به ده جدید که نزدیک جاده بود رفته بودند. ده قدیم سه تا ابشار داشت خیلی زیبا...رفتم تو خونه یکی از روستایی هاپیرزنی با لباس‌های عشایر فارس ..چند تا دامن روی هم یک سرداری روی دامن ها و یک لچک و همه ابی خوشرنگ...دیسک کمر داشت می گفت از زحمت زیاده نه از زیادی پله ها ... بعضی خونه ها ماهواره داشتند!چند مسافر شهری امده بودند و با حیرت به دیش ها نگاه می کردند و می گفتند: این حتما مرکز ای- تی اینجاست! شاید نام قلات برای شیرازی ها و کسانی که مدتی را در شیراز به سر برده اند این نام آشنایی زیادی داشته باشد وبه احتمال زیاد بسیاری از مردم این روستا ی زیبا را دیده اند وآنچه در اینجا بیان می شود جهت آشنایی هم وطنان و هشداری به میراث فرهنگی استان فارس باشد. روستای قلات در فاصله 36 کیلومتری شهر شیراز، و طریق دسترسی به آن علاوه بر وسائل نقلیه سواری به وسیله ۳ دستگاه اتوبوس شرکت واحد میدان قصرالدشت در شمال غربی شیراز است. پس از طی مسافتی حدود 30 کیلومتر در جاده شیراز به سپیدان و بعد از گذشتن روستای دوکوهک و گویم مرکز بخش ودهستان به دو راهی قلات می رسیم, جاده فرعی دست چپ مستقیم ما را به دامنه کوهی به نام قلات می برد که قبل از انقلاب باید از میان بافت جدید روستا که پس از انقلاب ایجاد گردیده بگذریم. کوهی که قلات قدیمی در آن آغوش آن غنوده و می رود که آخرین نفس ها را بکشد به نام کوه قلات نامیده می شود وحدود 2995 متر از سطح دریا ارتفاع دارد و خود قلات از سطح دریا حدود 2070 متر است. روستای قلات زمانی از صلابت و اعتبار مهمی برخوردار بوده است روستایی که دربالا دست آن بر روی کوه قلات قلعه قزل ارسلان سر به آسمان می ساید همان قلعای که سعدی در موردش می گوید:
قزل ارسلان قلعای سخت داشت که گردن به الوند بر می فراشت
نه اندیشه از کس نه حاجت به هیچ چو زلف عروسان رهش پیچ پیچ
(در مورد شعر سعدی رجوع شود به صفحه 311 شعر موازی حاشیه) اما این قلعه در طول تاریخ خود مقاومت ها کرد واز جمله در مقابل مغول‌ها و در آخرین مرحله امرای افغان آرزوی تسخیر ان را به گور بردند و قلاتیان مزد خود را از نادر شاه افشار با معاف شدن از مالیات گرفتند. از دیدنی های جالب این روستا سر در، دروازه شکل معبر اصلی روستا بوده است که به علت بارندگی های زیاد به وضع خطرناکی در آمده بود که اهالی آن را تخریب واز میان بردند ولی اکنون با تلاش سازمان میراث فرهنگی دوباره تجدید یافت. اینک جا دارد از سازمان میراث فرهنگی پرسید کرد که آیا اصلا از وجود چنین روستایی و قدمت و پیشینه تاریخی آن اطلاع دارند ویا در فارسنامه ناصری به دنبال اسم وپیشینه آن گشته اند. به هر حال هنوز در این روستا بناهایی وجود دارد که قابل ضبط و حفظ می باشد از جمله کلیسای روستا است که این کلیسا توسط مسیونر های مذهبی بین دو جنگ جهانی اول و دوم ایجاد شده که دیوار خارجی آن هم در که دیوار خارجی آن هم در شرف تخریب است و از آثار به جا مانده از حمامی که پیرمردان قدیمی معتقدند سعدی در آن استحمام کرده که آن هم در آستانه خراب شدن است .

 
  لینک دائم

رحیم  کریمی info@aline.se





وبلاگ فارسی
اخبار ایران

feed